Współczesne przedsiębiorstwa działają w coraz bardziej złożonym otoczeniu prawnym i regulacyjnym. W takich warunkach nie wystarczy już tylko „nie łamać prawa” – trzeba aktywnie zarządzać ryzykiem i dbać o zgodność działań z przepisami, normami branżowymi i zasadami etycznymi. Tu właśnie pojawia się rola compliance i compliance officera.
Czym jest compliance?
Compliance to system zarządzania zgodnością, który ma na celu zapobieganie naruszeniom prawa, regulacji wewnętrznych i standardów etycznych. To sposób organizacji firmy, który – poprzez odpowiednie struktury, procedury i działania – minimalizuje ryzyko wystąpienia nieprawidłowości.
W praktyce compliance obejmuje m.in.:
- audyty wewnętrzne i testy zgodności,
- szkolenia pracowników,
- wdrażanie i aktualizację procedur,
- analizę ryzyk prawnych i operacyjnych,
- reagowanie na zgłoszenia sygnalistów.
Dobrze wdrożony system compliance pozwala firmie unikać sankcji, chronić reputację i budować kulturę odpowiedzialności. Jest szczególnie istotny w branżach regulowanych (finanse, farmacja, energetyka), ale coraz częściej traktowany jest jako element strategii biznesowej także w innych sektorach.
Kim jest compliance officer?
Compliance Officer (CCO) to osoba odpowiedzialna za wdrażanie i nadzorowanie systemu compliance w organizacji. Jego zadania obejmują:
- identyfikację i ocenę ryzyk,
- opracowywanie i wdrażanie procedur zgodności,
- prowadzenie szkoleń i audytów,
- monitorowanie przestrzegania przepisów i standardów,
- prowadzenie wewnętrznych postępowań wyjaśniających,
- przygotowanie firmy na kontrole i kontakty z instytucjami nadzorującymi (np. ZUS,
urzędy skarbowe).
Choć niektórym pracownikom lub członkom zarządu rola compliance officera może wydawać się kontrolna lub ograniczająca, w rzeczywistości jego zadaniem jest wspieranie organizacji w bezpiecznym i odpowiedzialnym rozwoju. Compliance officer działa w interesie firmy – pomaga identyfikować potencjalne ryzyka i wdrażać rozwiązania, które chronią przedsiębiorstwo przed konsekwencjami prawnymi, finansowymi i reputacyjnymi.
Czy compliance officer musi mieć uprawnienia?
W Polsce zawód compliance officera nie jest regulowany ustawowo, ale istnieją uznane certyfikaty potwierdzające kwalifikacje. Jednym z nich jest certyfikat Compliance Officer PIKW, który uprawnia do wpisu na Listę Audytorów, Kontrolerów i Specjalizacji Powiązanych (krajowalista.pl). Osoby wpisane na listę muszą regularnie się szkolić, aby utrzymać swoje uprawnienia.
Dlaczego compliance się opłaca?
Wdrożenie systemu compliance to nie koszt, lecz inwestycja w bezpieczeństwo i rozwój firmy. Pozwala uniknąć kar, ograniczyć ryzyko osobistej odpowiedzialności członków zarządu i budować zaufanie wśród klientów, kontrahentów i instytucji.
W czasach rosnącej presji regulacyjnej i społecznej, compliance staje się fundamentem odpowiedzialnego zarządzania.